AΠOΨH: Ομολογία αποτυχίας και νέα αρχή

Αυτό που διαφαίνεται από τον νέο –προς ψήφιση– ΓΟΚ είναι η ομολογία αποτυχίας του προηγούμενου ισχύοντος. Μαζί με τη συλλογική αποδοχή της ήττας ενός αποτυχημένου ελληνικού τρόπου ζωής επί 35 χρόνια, έρχεται –επιτέλους– και η δημόσια παραδοχή της καταστροφής του αστικού τοπίου. Είναι, όμως, λάθος να πιστεύει κανείς ότι μόνο οι νεότερες γενιές λειτούργησαν επιβαρυντικά της ποιότητας του περιβάλλοντος. Ηδη, από τη δεκαετία του 1920 είχε φανεί ο δρόμος που θα έπαιρνε η Αθήνα, αν δεν λαμβάνονταν μέτρα.

Είναι, επίσης, λάθος να πριμοδοτήσει κανείς με εύσημα τον νέο ΓΟΚ πριν καλά καλά αυτός εφαρμοστεί. Ομως, μπορεί κανείς να εκτιμήσει την τάση για απελευθέρωση του ύψους στα 32 μέτρα και τα κίνητρα για τη συνένωση οικοπέδων. Τα ύψος που θα κερδίζεται, θα ανταμείβει την πόλη με απελευθέρωση γης, ως ελεύθερου χώρου. Και η κατάτμηση των αστικών οικοπέδων σε μικροϊδιοκτησίες, χαρακτηριστικό των ελληνικών πόλεων από τη δημιουργία του κράτους και μετά, μπορεί σταδιακά να ανατραπεί και να οδηγήσει στη ζητούμενη πολυμορφία και ποικιλία.

Αν σήμερα μιλάμε για μια απωθητική εμφάνιση και λειτουργία της ελληνικής πόλης, αυτό έχει να κάνει αφενός με την ανυπαρξία ελεύθερης γης ανάμεσα στα οικοδομικά τετράγωνα, που δημιουργεί εικόνες αστικής ασφυξίας, και αφετέρου με την ανυπαρξία κτιριακών τοπόσημων, που συμβάλλει στην εντύπωση του οικιστικού χυλού. Η Ελλάδα είχε ενστερνιστεί, λόγω βαθύτατου εγγενούς συντηρητισμού και άγνοιας παραγωγής αστικού περιβάλλοντος, τις ευνουχιστικές εκείνες θεωρίες που ακρωτηρίαζαν τη δυνατότητα διαφοροποίησης. Μέσα από νομοθετικούς νάρθηκες, επικρατούσε, επί δεκαετίες, η στρεβλή ανάπτυξη των πόλεων, αλλά και η δήθεν προστασία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Στην Ελλάδα, έως σήμερα θα εγκρίναμε ένα άθλιο, τυποποιημένο νεοπαραδοσιακό σπίτι–περιστεριώνα, αλλά θα απορρίπταμε μια αρχιτεκτονική μελέτη που θα είχε μια σοβαρή πρόταση, όχι όμως παράθυρα ένα επί δύο και ψευδοκαμάρες. Αυτή η προσβολή στην αρχιτεκτονική δημιουργία ίσως αμβλυνθεί με κίνητρα που επιτρέπουν την αρχιτεκτονική έκφραση έξω από νομοθετικούς νάρθηκες. Οπως εύστοχα έχει ειπωθεί, ο Φρανκ Λόιντ Ράιτ δεν θα πετύχαινε ποτέ να πάρει άδεια στην Ελλάδα για κανένα του κτίριο.

Η απελευθέρωση του ύψους έως τα 32 μέτρα δεν είναι καμία επανάσταση, είναι όμως μια κίνηση προς ένα πιο ελεύθερο και ορθολογικό καθεστώς. Είναι η απομάκρυνση από την εικόνα των ατελείωτων χιλιομέτρων ασφυκτικά και ανθυγιεινά κολλημένων εξαώροφων πολυκατοικιών και, ταυτόχρονα, μια μετακίνηση προς τη διεθνή πρακτική της κοινής λογικής. Καταϊδρωμένοι, πλησιάζουμε με την όπισθεν στο σημείο νέας εκκίνησης.

του ΝΙΚΟΥ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΥ

πηγή: http://portal.kathimerini.gr/