Καλοκαιρινά φυτά για τον κήπο: Βουτλέια (buddleia davidii)

 

Επιστημονική Ονομασία: Buddleia davidii (ή B. Variabiliis)
Οικογένεια: leguminosae
Καταγωγή: Κίνα, Ιαπωνία

 

Ονομάστηκε προς τιμή του Άγγλου βοτανολόγου Adum Buddle. Είναι θάμνος φυλλοβόλος και στο γένος που ανήκει αυτός, βρίσκονται περί τα 100 είδη αειθαλών και φυλλοβόλων φυτών.

Είναι φυτό γρήγορης ανάπτυξης, ζωηρής και πυκνής και βλάστησης με βλαστούς όρθιους, που οι άκρες των είναι κρεμοκλαδείς. Το ύψος του κυμαίνεται από 3-4 μέτρα. Τα φύλλα είναι σε ζεύγη αντικριστά, λογχοειδή με οδοντωτές άκρες,  πράσινου χρώματος στην πάνω επιφάνεια και γκριζοπράσινου στην κάτω.

Λεπτομέρεια του φύλλου της βουτλέιας

Τα άνθη πολυάριθμα μικρού μεγέθους που σχηματίζουν επιμήκη ταξιανθία βότρυ ή στάχυ στις άκρες των βλαστών. Το χρώμα τους είναι κυανό, λευκό, ερυθρό, μωβ, ροζ πορτοκαλί, κίτρινο, με εξαιρετικό άρωμα. Η εποχή της άνθησής τους είναι από το μήνα του Ιουνίου μέχρι και τον Οκτώβριο.

Φυτό βουτλέιας σε ελεύθερη διάταξη. Στις άκρες των
βλαστών διακρίνονται οι χαρακτηριστικές, πριν την άνθηση,  
ταξιανθίες βοτρυώδους μορφής

Ευδοκιμεί σε όλα τα εδάφη, όμως προτιμά τα καλώς αποστραγγισμένα με ph από 6-8. Το κορφολόγημα των νεαρών βλαστών την άνοιξη ευνοεί την πυκνή ανάπτυξη και την αφθονότερη άνθηση. Επίσης η ίδια πρακτική εντός του καλοκαιριού δίνει τη δυνατότητα στο φυτό να παρουσιάσει πιο συμμετρικό σχήμα και συνεπώς να δώσει αισθητικά καλύτερο αποτέλεσμα. Τέλος μετά τους παγετούς καλό είναι να κλαδεύεται αυστηρά στα 30-40 εκ. από τη επιφάνεια του εδάφους για να δώσει νέα και πιο συμπαγή βλάστηση.

"Μπορντούρα" από φυτά βουτλέιας.
Κατάλληλο φυτό για κάλυψη
αντιαισθητικών τοίχων.

Αντοχή σε οικολογικούς παράγοντες, ασθένειες και εχθρούς

 

Είναι φυτό ανθεκτικό στο αστικό περιβάλλον, δηλαδή σε περιβάλλοντα με ατμοσφαιρική ρύπανση και κατάλληλο για παραθαλάσσιες περιοχές.

Προτιμά τις ηλιόλουστες θέσεις και είναι ανθεκτικό στην ξηρασία.

Πιθανή πτώση της θερμοκρασίας αρκετά κάτω από το 0o C μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή του υπέργειου μέρους του φυτού, όμως με τον ερχομό της άνοιξης έχει τη δυνατότητα της αναβλάστησης και ανάκαμψης του.

Δεν είναι ευαίσθητο σε ασθένειες. Υπό προϋποθέσεις, δηλαδή υπό συγκεκριμένες κλιματολογικές συνθήκες είναι δυνατόν να παρατηρηθεί προσβολή από ωίδιο.

Σύμφωνα με την κορυφαία ένωση  στη Βρετανία, τη  Βασιλική Ένωση Οπωροκηπευτικών (Royal Horticultural Society) οι ποικιλίες της βουτλέιας αποτελούν πλούσια πηγή νέκταρ για όλα τα έντομα της βρετανικής φύσης. Σημειώνουμε εδώ ότι θεωρείται πλέον δεδομένο ότι κατά την επιλογή των φυτών οι ειδικοί κατασκευής πράσινων χώρων  (γεωπόνοι και αρχιτέκτονες τοπίου) πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπ’ όψιν  και αυτόν τον παράγοντα, δηλαδή την επιβίωση της άγριας ζωής.

Η ταξιανθία προ της πλήρους άνθησης

Τα πολυάριθμα μικρά άνθη, άνθη που στο συνολικό τους αριθμό 
σχηματοποιούν την επιμήκη βοτρυώδη ταξιανθία



Ταξιανθία βουτλέιας σε πλήρη άνθηση


Χρήσεις στην αρχιτεκτονικής τοπίου και την κηποτεχνία
 

Σύμφωνα με τον άνθρωπο που  έφερε την επιστήμη της Αρχιτεκτονικής Τοπίου στην Ελλάδα, τον καθηγητή Κανταρτζή Νικόλαο το φυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί λαμβάνοντας τους παρακάτω παράγοντες:
 

1.     Είναι κατάλληλο για φυτεύσεις σε: παραθαλάσσιες περιοχές, νησίδες αυτοκινητοδρόμων, αρχαιολογικών χώρων και χώρων με ατμοσφαιρική ρύπανση, όπως πόλεις, εργοστάσια, βιομηχανικές περιοχές κλπ.

2.     Λόγω του ύψους του φυτού πρέπει να χρησιμοποιείται στην τελευταία σειρά φύτευσης

3.     Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στους κήπους είτε μεμονωμένα είτε σε ομάδες με άλλα φυτά, όπως  κωνοφόρα.

4.     Πρέπει να αποφεύγεται να χρησιμοποιείται σε μικρούς χώρους λόγω του μεγάλου μεγέθους του. Συνεπώς η ανάδειξη του μπορεί να επιτευχθεί σε μεγάλους κήπους.

5.     Είναι εξαιρετικό φυτό για περιμετρική περίφραξη σε οικόπεδα, κήπους. Ιδανικό για να καλύψει ψηλούς τοίχους αντιστήριξης. Προϋπόθεση για τη χρήση αυτή είναι:

 

α) να λαμβάνονται οι οικολογικές συνθήκες της περιοχής (πχ. θερμοκρασίες πολύ κάτω του μηδενός οδηγούν καταστροφή του υπέργειου μέρους, άρα η χρήση του φυτού το χειμώνα θα έχει τα αντίστροφα αποτελέσματα.
β) η επιλογή του είδους να είναι αειθαλές, ώστε το χειμώνα να μην έχουμε μια σύνθεση από γυμνά κλαδιά.
 

Για περισσότερα στοιχεία μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες στα βιβλία: Τα λουλούδια του κήπου (Ν. Α. Κανταρτζή), Gardening Encyclopedia - Botanica’s Pocket (h.f. ullmann) και Σύγχρονη Ανθοκομία & Κηποτεχνια (Ι.Κ. Νούση) 

Νικόλαος Ηλ. Λεφούσης

γεωπόνος - αρχιτέκτονας  τοπίου

(κείμενο & φωτογραφίες)

 

πηγή: naturahellas.blogspot.gr/

Καλοκαιρινά φυτά για τον κήπο: Πικροδάφνη ή ροδοδάφνη (nerium oleander)

 

Επιστημονική Ονομασία : nerium oleander 
Οικογένεια : apocynaceae
Καταγωγή : βόρεια Αφρική και νοτιοδυτική Ασία
Άλλες ονομασίες: νήριον των αρχαίων ή νήρις. Κατά το Διοσκουρίδη οι Ρωμαίοι το ονόμαζαν ολεάνδρουμ.

Το συγκεκριμένο γένος περιλαμβάνει ένα ή δυο αειθαλή είδη.

Είναι φυτό αειθαλές, πολύ δηλητηριώδες και όλα τα μέρη του πολύ πικρά που δεν αποτελούν τροφή ούτε για τα μηρυκαστικά. Το φυτό συνήθως καλλιεργείται στη μορφή του θάμνου, όμως με κατάλληλο κλάδευμα μπορούμε να το αναπτύξουμε και ως δένδρο.

Το ύψος του φυτού κυμαίνεται από 2,5-5 μέτρα, αναλόγως των συνθηκών καλλιέργειας.

Τα φύλλα, χρώματος σκούρου πράσινου, είναι αντίθετα, στενά, δερματώδη και λογχοειδή.

Τα άνθη, που φέρονται στις κορυφές των βλαστών σε κορύμβους, είναι μονά ή διπλά, λαμπερά, διάφορων χρωμάτων (λευκό, κόκκινο, κρεμ, ροζ κλπ.) χωνοειδούς σχήματος με 5 μεγάλα πέταλα.

Η άνθηση ξεκινά από τον Ιούνιο και φθάνει μέχρι και το Σεπτέμβριο. Η διάρκεια της άνθησης κυμαίνεται από 100 -120 μέρες.
 



Η πικροδάφνη, υπό αυστηρό κλάδευμα,
σε μορφή θάμνου

Σε ελεύθερη ανάπτυξη

Η πικροδάφνη υπό μορφή δένδρου

Αντοχή σε οικολογικούς παράγοντες, ασθένειες και εχθρούς

 

Είναι φυτό που δεν απαιτεί ιδιαίτερες καλλιεργητικές φροντίδες και αναπτύσσεται σε όλα τα εδάφη. Χαρακτηρίζεται ως φυτό σκληρό και ανθεκτικό, όπως στην περίπτωση της ξηρασίας και των υδροσταγονιδίων της θάλασσας. Βέβαια όπως όλα τα φυτά και το φυτό της πικροδάφνης ανταποκρίνεται καλύτερα σε κάποιες φροντίδες, ιδιαίτερα στην περίπτωση της άρδευσης. Λίγα ποτίσματα κατά τη διάρκεια του θέρους δίνουν καλύτερη και πιο ζωντανή ανθοφορία.



Εντυπωσιακή ανθοφορία σε δένδρο
πικροδάφνης 

Αχίλλειος πτέρνα της πικροδάφνης είναι η ευαισθησία της στις χαμηλές θερμοκρασίες. Θερμοκρασίες υπό του μηδενός [κάτω του 0-(-5οC)] καταστρέφουν το υπέργειο μέρος, το οποίο μπορεί να ανακάμψει κατά τη θερμή περίοδο του έτους.  Όσον αφορά τους εχθρούς δεν είναι σπάνιο να προσβληθούν από κοκκοειδή («ψώρες»).  
 

Λεπτομέρεια του φύλλου της πικροδάφνης

Η χρήση της πικροδάφνης ως βότανο - Φαρμακευτική χρήση

Η πικροδάφνη έχει και φαρμακευτικές ιδιότητες. Όλα τα μέρη της έχουν τοξική δράση, λόγω της αλκαλοειδούς ουσίας νηριίνης που περιέχουν. Η νηριίνη και η ολεανδρίνη είναι οι σημαντικότερες τοξικές ουσίες της πικροδάφνης (καρδιογλυκοζίτες). Αναλόγως του μέρους του φυτού, η θεραπευτική δράση στον ανθρώπινο οργανισμό έχει ως εξής: 

·Φύλλα και άνθη. Έχουν καρδιοτονωτική, διουρητική αντικαρκινική, αντιβακτηριδιακή, αντιμυκητιακή, και αποχρεπτική δράση.

·Φλοιός βλαστού. Χρησιμοποιείται ως καθαρκτικό και αντιπυρετικό. 

·Φλοιός ρίζας. Η παρασκευή λαδιού από το φλοιό της ρίζας χρησιμοποιείται στη θεραπεία της λέπρας και τις δερματικές παθήσεις.

Γενικά η θεραπευτική δράση του φυτού αφορά τόσο τις δερματοπάθειες (ψωρίαση, εκζέματα κλπ) όσο  και τις καρδιοπάθειες. Επίσης στη βιβλιογραφία σημειώνεται ότι  βοηθά  στην ανακούφιση του πονοκέφαλου και ότι  στην Αφρική χρησιμοποιείται ως βότανο εκτρώσεως.  

              Όσον αφορά την τοξική της δράση αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι, η λήψη 10-20 φύλλων από έναν ενήλικο μπορεί να προκαλέσει κάποια ανεπιθύμητη αντίδραση, ενώ η λήψη από ένα βρέφος ή ένα παιδί, ενός μόνο φύλλου μπορεί να αποβεί μοιραία. Για το λόγο αυτό, η χρήση   της ως θεραπευτικό  βότανο, πρέπει    να γίνεται πάντα κατόπιν ιατρικής οδηγίας.
 

 

Λεπτομέρεια του άνθους της πικροδάφνης στα πιο  συνηθισμένα χρώματα

Χρήσεις στην αρχιτεκτονικής τοπίου και την κηποτεχνία

Ως φυτικό υλικό ή εργαλείο στα χέρια του γεωπόνου ή του αρχιτέκτονα τοπίου, η πικροδάφνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην δημιουργία των εξωτερικών χώρων:

 

1.Μεμονωμένα ή κατά ομάδες σε πάρκα, κήπους, νησίδες ή πρανή εθνικών ή άλλων δρόμων κ. λ. π. Στην περίπτωση αυτή, ο μελετητής έχει τη δυνατότητα να "παίξει" και με τις μορφές του φυτού. Δηλαδή να κάνει χρήση της θαμνώδους ή δενδρώδους μορφή της. Ως δένδρο θα πρέπει να λάβει υπ’ όψιν και την τάση του φυτού να αναπτύσσει παραφυάδες.

2.Σε παραθαλάσσιες περιοχές  ως προστατευτικός φράχτης για τα ευπαθή, σε υδροσταγονίδια της θάλασσας, φυτά.
3.Σε φυτοδοχεία για διακόσμηση εσωτερικών και εξωτερικών χώρων.
4.Ως φυτό της δεύτερης ή τρίτης σειράς, αναλόγως του κλαδεύματος ή όχι, που θα εφαρμόσουμε.

Χρήση της πικροδάφνης σε νησίδα σε αστικό περιβάλλον

Για περισσότερα στοιχεία μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες στα βιβλία: Gardening Encyclopedia - Botanica’s Pocket (h.f. ullmann), Σύγχρονη Ανθοκομία & Κηποτεχνια (Ι.Κ. Νούση), Καλλωπιστικά φυτά εξωτερικών χώρων (Χ. Γεωργακοπούλου- Βογιατζή - εκδόσεις Α.Π.Θ.) και στο «Ο πρακτικός γιατρός» (Β. Θανασούλια - εκδ. Μαρία Γεωργιάδη) ή ακόμη και στο διαδίκτυο.

Νικόλαος Ηλ. Λεφούσης

γεωπόνος - αρχιτέκτονας  τοπίου
(κείμενο & φωτογραφίες)

πηγή: naturahellas.blogspot.gr/

 

Καλοκαιρινά φυτά για τον κήπο: Ιβίσκος ο συριακός (Hibiscus syriacus)

 

 

Επιστημονική Ονομασία: Hibiscus syriacus
Οικογένεια: malvaceae

Καταγωγή: Κεντρική Ασία

Άλλες ονομασίες:  το Ρόδον του Σάρον (κυρίως στη Β. Αμερική), rose mallow (Ηνωμένο Βασίλειο) και το ρόδο του Αγ. Ιωσήφ (Ιταλία).

Το γένος περιλαμβάνει 200 και πλέον είδη, τα οποία είναι ποώδη, θαμνώδη και δενδρώδη. Είναι είδη ιθαγενή τροπικών και εύκρατων περιοχών.

Ο ιβίσκος ο συριακός είναι φυτό φυλλοβόλο (αειθαλής στα ζεστά κλίματα), θαμνώδες, που όμως, μπορεί να διαμορφωθεί και σε μικρό δέντρο. Από την εύκρατη Ασία είναι το πιο ανθεκτικό στο ψύχος, του γένους. Είναι φυτό με ζωηρή, ορθόκλαδη και μέτριας πυκνότητας βλάστηση. Η ταχύτητα ανάπτυξης είναι κανονική.

Το ύψος του, αναλόγως των συνθηκών καλλιέργειας, κυμαίνεται από 2-4 μέτρα. Αντιστοίχως το πλάτος του μπορεί να κυμανθεί από 1-1,8μ.

Τα φύλλα είναι απλά, χωρίς χνούδι, οδοντωτά, μήκους 5 ως 10 εκ. Τα άνθη φύονται στις μασχάλες των φύλλων, είναι κωδωνοειδή, μεγάλα (5-7εκ.), απλά, ημί-διπλα ή διπλά. Το χρώμα τους ποικίλει από λευκό, ρόδινο, κόκκινο, μέχρι βιολέ – κυανό και μωβ. Επίσης μπορούμε να συναντήσουμε ακόμη και δίχρωμα άνθη. Η άνθηση είναι πλούσια και διαρκεί από 4-5 μήνες. Ο Ιούνιος είναι ο μήνας της άνθησης των πρώτων λουλουδιών. Η άνθηση μπορεί να παρατηρηθεί μέχρι και τον Οκτώβριο. Ο καρπός είναι κάψα, που ανοίγει σε 5 θύλακες.

 

 

 

Καλλιέργεια – οικολογικές απαιτήσεις 

Αποτελεί φυτό εύκολης καλλιέργειας, δεδομένου των ελάχιστων απαιτήσεων του. Καλλιεργείται σε μέτριας υγρασίας, καλής στράγγισης εδάφη, σε θέσεις ηλιόλουστες ή και ημισκιερές. Ανέχεται τα φτωχά εδάφη, όχι όμως τα αμμώδη και τα ξηρά. Στην περίπτωση αυτή τα φύλλα κιτρινίζουν και πέφτουν.  Για καλή ανάπτυξη του φυτού το εδαφικό ph είναι ιδανικό να βρίσκεται από 6-8.

Έχει πολύ καλή ανοχή στις θερινές θερμοκρασίες και την υγρασία.

Επίσης έχει πολύ καλή ανταπόκριση στις συνθήκες των πόλεων.

Για  επιθυμητή διαμόρφωση κλαδεύουμε κατάλληλα κατά τα πρώτα στάδια ανάπτυξης του φυτού (τα πρώτα 2 έτη). Το βαθύ κλάδευμα πρέπει να γίνεται το χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη. Από την άλλη πλευρά, το ελαφρύ κλάδευμα (των βλαστών του προηγούμενου έτους) διατηρεί τη συμπαγή μορφή του φυτού, ενώ συνάμα ενθαρρύνει την εντυπωσιακή ανθοφορία. Στην καλή ανθοφορία οδηγεί και το κλάδευμα, μέρους των παλιότερων ξυλοποιημένων βλαστών.

Στο ψύχος έχει ανθεκτικότητα σε θερμοκρασίες ακόμη και σε -20ο C ή και -30ο C.

Αντοχή σε ασθένειες και εχθρούς

Δεν παρατηρούνται σοβαρά προβλήματα. Σπάνια εντοπίζουμε μυκητολογικές προσβολές. Εντομολογικά κάποιες φορές μπορεί να υπάρξουν προσβολές από αφίδες.  

Χρήσεις στην αρχιτεκτονικής τοπίου και την κηποτεχνία

1. Το φυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον κηποτέχνη ή τον αρχιτέκτονα τοπίου μεμονωμένα (κάθε φυτό ξεχωριστά στο χώρο) σε συστάδες (βάζοντας τα φυτά σε ομάδες δίνοντας τη μορφή ενός «μπουκέτου» εντός του χώρου) και σε δενδροστοιχίες (π.χ. σε πεζοδρόμια, σε πάρκα που έχουν γραμμική διάταξη κλπ. ).
2. Λόγω των οικολογικών απαιτήσεων του, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο αστικό περιβάλλον. Με τα όμορφα και μεγάλα άνθη του, την ποικιλία του χρώματος, τη διάρκεια στην ανθοφορία του και τη δυνατότητα στη διαμόρφωση του (ως δένδρο ή θάμνος) ο ιβίσκος μπορεί να προσδώσει αισθητική στις πόλεις. Στις πόλεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φυτό πεζοδρομίου σχηματίζοντας όμορφες δενδροστοιχίες ή ως μεμονωμένο φυτό σε πάρκα, αυλές κλπ.
3. Είναι κατάλληλο φυτό για φύτευση σε κήπους τουριστικών μονάδων, μουσείων, αρχαιολογικών χώρων κ.α.
4. Εντυπωσιάζει όταν φυτεύεται μεμονωμένα σε πάρκα εντός χλοοταπήτων.
5. Είναι φυτό κατάλληλο για δημιουργία όμορφων πλαισίων ή φυτικών φραχτών.
6. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε μεγάλα φυτοδοχεία πλαισιώνοντας διακοσμήσεις σε κήπους οροφής (roof garden), αίθρια κλπ.



Ο ιβίσκος ο συριακός σε αστικό περιβάλλον,
διαμορφωμένος σε δένδρο

Το φυτό σε χώρο πρασίνου εντός της πόλης. 
Διαμορφωμένοσε πιο ελεύθερη διάταξη σε 
 συνδυασμό  με φυτάόπως είναι το λιγούστρο.

 Εξαιρετική παρουσία εντός της πόλης παρά την απουσία
των βασικών αισθητικών στοιχείων, όπως είναι το φύλλωμα
και τα άνθη. Τα γυμνά κλαδιά, του "χειμωνιάτικου" ιβίσκου,
 στην καλλιτεχνική τους διάσταση.

Άνθος ιβίσκου του συριακού σε όλη του τη
μεγαλοπρέπεια

 

Διπλό και ημίδιπλο άνθος χρώματος ροζ

 

Λεπτομέρεια του φύλλου

Το φύλλωμα και οι οφθαλμοί λίγο
πριν το άνοιγμα τους

Για περισσότερα στοιχεία μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες στα βιβλία: Λουλούδια του κήπου (Ν. Α. Κανταρτζή), Gardening Encyclopedia - Botanica’s Pocket (konemann), Σύγχρονη Ανθοκομία & Κηποτεχνια (Ι.Κ. Νούση) κ.α.

Νικόλαος Ηλ. Λεφούσης

γεωπόνος - αρχιτέκτονας  τοπίου

(κείμενο & φωτογραφίες)

πηγή: naturahellas.blogspot.gr/