Τρίτη 30 Απριλίου 2013

Πρωτομαγιά στις Σκουριές!

Ο ντάκος τρέλανε τους Βέλγους!

 
 
 
Δέκα Βέλγοι δημοσιογράφοι που είναι εξειδικευμένοι στην γαστρονομία, και εργάζονται σε ημερήσιες εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας όπως η La Libre Belgique, η Sudpresse, η La Dernieve Heure, η Vers l' Avenir, εξέφρασαν τον ενθουσιασμό τους για την κρητική κουζίνα, κατά τη διάρκεια επίσκεψή τους στο νησί.

Σκοπός της επίσκεψης των δημοσιογράφων, να βιώσουν γαστρονομικές εμπειρίες, να γνωρίσουν την Κρητική διατροφή και ιδιαιτέρα το ελαιόλαδο, καθώς και τα προϊόντα που παράγονται στο νησί.

Οι ίδιοι είχαν την ευκαιρία να γευτούν τον πλούτο και την διατροφική αξία της Κρητικής κουζίνας, δοκιμάζοντας παραδοσιακά φαγητά, σε Κρητική ταβέρνα συντροφιά με τον Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη.

Στους δημοσιογράφους παρουσιάστηκαν αναλυτικά στοιχεία για την ευεργετική, για τον άνθρωπο, Κρητική διατροφή που αποτελεί ασπίδα προστασίας-πρόληψης καρδιαγγειακών παθήσεων.

Τους Βέλγους δημοσιογράφους, συνοδεύει στην Κρήτη η διευθύντρια του Γραφείου του ΕΟΤ σε Βέλγιο και Λουξεμβούργο Ελένη Σκαρβέλη ενώ οι ίδιοι έδειξαν ενθουσιασμένοι για την αξία της Κρητικής κουζίνας, όπως επίσης για την περιήγηση τους στο νησί.
 
 
 

Αλεξανδρούπολη. Βελτίωσαν την εικόνα της πόλης


IF

 
Στους δρόμους βγήκαν για να ομορφύνουν τους δρόμους της πόλης, μέλη της Πατριωτικής Ορθόδοξης Κίνησης Αλεξανδρούπολης. Τα μέλη της κίνησης, έβαψαν και αρκετούς τοίχους και κοινόχρηστους χώρους, οι οποίοι είχαν γεμίσει συνθήματα.
 
 
 
IF
 
 
πηγή: http://www.thrakinea.gr/

 

Επιστρέφει η ζωή στον Μέγδοβα της Καρδίτσας





του Γιάννη Μύττη (από το Realplanet)
    


Φιλί ζωής στα νεκρά υδρόβια οικοσυστήματα που καταστράφηκαν όταν μπλοκαρίστηκαν από τα φράγματα πρόκειται να δώσουν οι ερευνητές του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) σε τέσσερις περιοχές της Ελλάδας.
Το πρόγραμμα ονομάζεται Ecoflow (σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «αφήστε το νερό να τρέξει ξανά») και ξεκίνησε τον προηγούμενο μήνα. Σύμφωνα με το εγχείρημα, το οποίο είναι δανεισμένο από σενάριο επιστημονικής φαντασίας, οι ερευνητές θα επιχειρήσουν να αναστήσουν τη νεκρή φύση που καλύφθηκε πριν από χρόνια με τόνους τσιμέντων και αδρανών υλικών.
Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει δύο στάδια. Αρχικά οι επιστήμονες θα μετρήσουν την ποσότητα νερού που υπάρχει στην τεχνητή λίμνη που σχηματίστηκε από το φράγμα. Επειτα θα κάνουν αυτοψία στην άλλη πλευρά του «ανενεργού» ποταμού και θα εκτιμήσουν την έκταση της καταστροφής. Αφού ολοκληρώσουν τις μετρήσεις, θα ανοίξουν τα θυροφράγματα (τα παράθυρα του φράγματος) και θα διευθετήσουν τη ροή του νερού ώστε να χύνεται σταθερά προς την πλευρά του αποστραγγισμένου ποταμού, χαρίζοντάς του ξανά τη ζωή.
«Με αυτόν τον τρόπο τα ποτάμια που εδώ και χρόνια είχαν σβηστεί από τον χάρτη θα αναστηθούν για να τα χαίρονται κι οι επόμενες γενιές», αναφέρει ο επικεφαλής του προγράμματος, ο ερευνητής γεωλόγος απ” το Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων του ΕΛΚΕΘΕ, Ηλίας Δημητρίου.
 
Σε δεύτερο στάδιο οι ερευνητές θα προσπαθήσουν μαζί με την «αφύπνιση» του ποταμού να αναστήσουν και τη χαμένη βιοποικιλότητα. «Οι παρεμβάσεις μας θα γίνουν και στη χαμένη ιχθυοπανίδα των ποταμών», τονίζει ο γεωγράφος-βιολόγος του ΕΛΚΕΘΕ Σταμάτης Ζόγκαρης, συμπληρώνοντας ότι «σε ορισμένες περιπτώσεις θα προσπαθήσουμε να εμπλουτίσουμε με ιχθύδια (μικρά ψάρια) τα ανακτημένα ποτάμια ώστε να ενισχύσουμε τους πληθυσμούς που ζούσαν παλαιότερα εκεί».
Με αυτό τον τρόπο διάφορα είδη, όπως πέστροφες βρυάνες, ποταμοκέφαλοι ακόμα και χέλια, θα κάνουν την επανεμφάνισή τους αναδομώντας την κατεστραμμένη τροφική αλυσίδα της φύσης, γεγονός που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, θα έχει ως αποτέλεσμα να επαναφέρει και άλλα είδη της πανίδας, όπως αμφίβια ερπετά και πτηνά που θα πλαισιώσουν τα αναγεννημένα οικοσυστήματα.
«Πέρα από την περαιτέρω υποβάθμιση στο περιβάλλον, τα φράγματα συγκρατούν τις φερτές ύλες και τα θρεπτικά συστατικά του νερού, που κανονικά θα έβγαιναν στη θάλασσα, με αποτέλεσμα να παρατηρείται συχνά έντονη διάβρωση των ακτών και μείωση του αλιευτικού δυναμικού κοντά στις εκβολές ποταμών που επηρεάζονται από φράγματα», τονίζει ο Ηλ. Δημητρίου.
 
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι ακόμη και σήμερα οι μελέτες περιβαλλοντικών όρων είναι ανεπαρκείς για τη συντήρηση της βιοποικιλότητας στην άλλη όχθη των φραγμάτων. Ωστόσο, μόνο το ΕΛΚΕΘΕ τόλμησε το ακατόρθωτο και άνοιξε πανευρωπαϊκά το ζήτημα σχετικά με τη καταστροφή που προξενούν τα φράγματα στους μπλοκαρισμένους ποταμούς. Μάλιστα, αρκετοί Ευρωπαίοι περιβαλλοντολόγοι και υδρογεωλόγοι έχουν ήδη εκδηλώσει έντονο ενδιαφέρον για να συνδράμουν στο εγχείρημα του Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών. Μαζί τους θα είναι και το τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Το «πράσινο άγγιγμα του Μίδα» θα δεχτούν: το φράγμα του Μέγδοβα στον νομό Καρδίτσας, τα μικρά φράγματα στον Ευρώτα στη Σπάρτη, το φράγμα του Ινάχου, παραπόταμου του Σπερχειού, στη Φθιώτιδα, καθώς και ο ποταμός Λάδωνας στον νομό Αχαΐας.
 
 
Τα τέσσερα ποτάμια
 
-Μέγδοβας
 
Ο ποταμός Μέγδοβας έχει «καταδικαστεί» σε θάνατο από το 1959, όταν δηλαδή ολοκληρώθηκε το φράγμα Ταυρωπού, όπως είναι ευρύτερα γνωστό, που είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η τεχνητή λίμνη Πλαστήρα. Σήμερα μόνο οι ηλικιωμένοι ντόπιοι απέμειναν για να θυμούνται ότι κάποτε στα νερά του ποταμού της Καρδίτσας κολυμπούσε η ορεινή κόκκινη πέστροφα. Ταυτόχρονα, καβούρια, βρυάνες, νερόφιδα, υδρόβιες χελώνες, αηδόνια και άλλα υδρόβια πτηνά συνέθεταν το σπάνιο ποτάμιο οικοσύστημα του Μέγδοβα. Μάλιστα, μετά την παρέμβαση οι επιστήμονες δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να ξαναδούμε την πέστροφα να κολυμπά στο ορεινό ποτάμι.
 

-Ίναχος
 
Σεληνιακό τοπίο θυμίζει και η άλλη πλευρά του πάλαι ποτέ ποταμού Ίναχου. Από το 2004 και έπειτα, μετά την κατασκευή υδροηλεκτρικού φράγματος, το ποτάμι νέκρωσε, ενώ, σύμφωνα με τους ερευνητές, η βιοποικιλότητα του ποταμού έχασε στο συγκεκριμένο σημείο εκλεκτά είδη, όπως το τσιρόνι του Σπερχειού, τη βριάνα του Σπερχειού, καθώς και τον μακεδονικό ποταμοκέφαλο. Συνολικά ο Σπερχειός φιλοξενεί 17 είδη ψαριών, από τα οποία τα 12 είναι επιβεβαιωμένα ενδημικά είδη που απαντώνται μόνο στον Ίναχο.
 
 
-Ευρώτας
 
Ο Ευρώτας αντιμετωπίζει πολύ σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση των υδάτων του, ιδιαίτερα στα κατάντη του ποταμού, καθώς τουλάχιστον 40 φράγματα που έχουν κατασκευάσει οι αγρότες τον αποστραγγίζουν σε αρκετά σημεία, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, με ολέθρια αποτελέσματα για τον υγρότοπο του έλους Αστερίου και του Δέλτα του ποταμού, που φιλοξενεί εκατοντάδες σπάνια υδρόβια πουλιά. Οι ερευνητές θα καταγράψουν μία μία τις βλαβερές ανθρωπογενείς εστίες που μπλοκάρουν τον ρου του ποταμού και με τη βοήθεια των τοπικών Αρχών θα… ελευθερώσουν τον Ευρώτα, δίνοντας ζωή στο ξεχωριστό ποτάμι της Σπάρτης. Σύμφωνα με τις καταγραφές, στις όχθες του φύονται πολλά υδρόβια φυτά, ενώ στα «παρθένα» νερά του φιλοξενούνται μέχρι και χέλια.
 
 
-Λάδωνας
 
Σε περίπτωση που το έργο της αναγέννησης προχωρήσει, η επόμενη πρόκληση για τους επιστήμονες θα είναι ο Λάδωνας ποταμός, που από το 1954 και μετά την κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος -ύψους 54 μέτρων- στη θέση Πήδημα, όπου σχηματίστηκε και η λίμνη, απονεκρώθηκε. Το νερό δεν έρευσε ποτέ ξανά στο ποτάμι, καταστρέφοντας έναν μοναδικό βιότοπο. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι και σήμερα το 70% της βιοποικιλότητας του ποταμού παραμένει αχαρτογράφητο, αποτελώντας πρόκληση για τους βιολόγους του ΕΛΚΕΘΕ που θα προσπαθήσουν να τον αναστήσουν.




 
 

Έκθεση φωτογραφίας “Άνθρωποι στην πόλη”

 
OLYMPUS DIGITAL CAMERA


Στο δεύτερο φωτογραφικό διαγωνισμό, που οργάνωσαν οι Atenistas, με θέμα Άνθρωποι στην πόλη, δόθηκε η ευκαιρία σε κάθε ενδιαφερόμενο να απαθανατίσει γωνιές της πόλης μαζί με το στοιχείο της ανθρώπινης παρουσίας. Οι συμμετοχές ξεπέρασαν κάθε προσδοκία σε ποσότητα (750) αλλά και σε ποιότητα, κάνοντας πολύ δύσκολο το έργο της κριτικής επιτροπής που κλήθηκε να επιλέξει τις 80 καλύτερες για την έκθεση που παρουσιάστηκε στο Μετρό του Συντάγματος, από 15 ως 21 Απρίλη, συγκεντρώνοντας πλήθος κόσμου. H έκθεση ολοκληρώθηκε με τις μουσικές μελωδίες του Απόστολου Ρίζου και της εκπληκτικής παρέας του, ενώ αμέσως μετά ακολούθησε η ανακοίνωση και η βράβευση των τριών πρώτων νικητών.

Οι δύο πρώτοι νικητές επιλέχθηκαν από την κριτική επιτροπή και κέρδισαν μια υποτροφία για σεμινάριο φωτογραφίας (1 ος) και ένα ποδήλατο (2 ος). Για τις φωτογραφίες που κατέλαβαν τις θέσεις 3 ως 10 στη βαθμολογία των κριτών, δόθηκε η δυνατότητα σε όλους τους φίλους μας που επισκέφτηκαν την έκθεση την τελευταία μέρα, να ψηφίσουν για την αγαπημένη τους, διεκδικώντας ταυτόχρονα μετά από κλήρωση ένα σπαστό ποδήλατο. Το έπαθλο για τον νικητή του κοινού ήταν ομοίως ένα ποδήλατο.
Μεγάλος νικητής ήταν ο Δημήτρης Ράπτης με τη χιονισμένη Ακρόπολη. Τη δεύτερη θέση κατέλαβε ο Κωσταντίνος Μασέρας με θέμα την ηλικιωμένη που σκουπίζει τον δρόμο. Αγαπημένη φωτογραφία του κοινού ήταν αυτή του Βασίλη Μπενάκη και το κορίτσι και μεγάλη σαπουνόφουσκα.
Ευχαριστούμε θερμά την ΣΤΑΣΥ για την φιλοξενία της έκθεσης στον χώρο του Μετρό Σύνταγμα, την κριτική επιτροπή Σπύρο Στάβερη, Πηγή Δημητρακοπούλου, Σπύρο Παπαιωάννου, κύριο Κοκκινιά, Φλαμιάτο Κωνσταντίνο για το δύσκολο έργο που επιτέλεσαν. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον καθηγητή φωτογραφίας της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, Εμμ. Μπαμπούση, που έσπευσε στο κάλεσμα μας και επιμελήθηκε την έκθεση. Τέλος, ευχαριστούμε τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών που ανέλαβε το κόστος της εκτύπωσης των φωτογραφιών, το NEW SCHOOL ATHENS που χορήγησε την υποτροφία για τον πρώτο νικητή και την Cocomat αντιστοίχως για τα ποδήλατα που προσέφερε στο δεύτερο και τρίτο νικητή. Το δώρο της ψηφορορίας κοινού, ένα σπαστό ποδήλατο ήταν μια προσφορά της ΣΤΑΣΥ.
Θερμότατες ευχαριστίες στον Απόστολο Ρίζο και την παρέα του, που με τις μελωδίες τους κράτησαν συντροφιά στο κοινό στη γιορτή της λήξης καθώς και στον ηχολήπτη Γιάννη Ρούσσο
Θερμές ευχαριστίες σε όσους συμμετείχαν στο διαγωνισμό, σε όλους εκείνους που πέρασαν την τελευταία μέρα να ψηφίσουν την αγαπημένη τους φωτογραφία και σε όσους ήταν μαζι μας στο event της λήξης. Ξεκινάμε τις ετοιμασίες για τον τρίτο διαγωνισμό φωτογραφίας, του χρόνου τέτοιον καιρό.



OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 
 
Κάποιες από τις φωτογραφίες του διαγωνισμού
 
 





 
 
πηγή: http://atenistas.org/
 

Αστικό περιβάλλον - Πρέβεζα. Να τι είδαν οι πρώτοι τουρίστες στην Πάργα…


 
PARGA KOLONA1Οι πρώτοι τουρίστες από τα οργανωμένα γκρουπ (Ολλανδοί) έφτασαν στην Πάργα για την  φετινή σεζόν.
 
Στην προβλήτα λοιπόν του λιμανιού είδαν, και δεν πίστευαν στα μάτια τους, τις δύο τελευταίες κολώνες φωτισμού χωρίς τα ʽʼκαπάκιαʼʼ και με γυμνά καλώδια. Όλοι καταλαβαίνουν τον κίνδυνο που υπάρχει και ιδιαίτερα για τα παιδιά που όλες τις ώρες βρίσκονται στην προβλήτα και η πιθανότητα ενός ατυχήματος είναι μεγάλη.
 
Την αρμοδιότητα για την παραλιακή ζώνη, φωτισμό κλπ, την έχει το  Λιμενικό ταμείο αλλά έχουμε την γνώμη ότι και η δημοτική αρχή, ο αντιδήμαρχος δηλαδή, δεν θα έπρεπε να είναι μονίμως απών, όπως ο προκάτοχος και ότι δεν θα πείραζε καθόλου αν συνεργάζονταν με όλες τις αρχές και τις υπηρεσίες του τόπου.
 
Οι Μόνιμοι κάτοικοι είμαστε βέβαια  συνηθισμένοι-μαθημένοι από αυτήν την νοοτροπία και συμπεριφορά και γι΄ αυτό τον λόγο  εθελοντικές ομάδες υποκαθιστώντας την αντιδημαρχία κάνουν ότι μπορούν με τις δράσεις τους για να βοηθήσουν τον τόπο και όπως έγινε πριν λίγες μέρες πλένοντας ακόμα και τους δρόμους.
Προβάλουμε το θέμα με μοναδικό σκοπό την ελπίδα ότι κάποιος θα   αφυπνιστεί και θα μεριμνήσει ώστε άμεσα να μπουν τα ʽʼκαπάκιαʼʼ στις κολώνες φωτισμού στην προβλήτα για να αποφύγουμε κάποιο ατύχημα, μέρες που είναι.
 
Ευχαριστούμε για την φιλοξενία.
Καλό Πάσχα σε όλους.
              
Αναγνώστες από Πάργα
 
 
 
 

Δευτέρα 29 Απριλίου 2013

Το πολιτικό παιχνίδι γύρω από τους παραδοσιακούς σπόρους

 
 
 
Είναι αυτονόητο ότι σπόροι αποτελούν τη βάση της ζωικής και ανθρώπινης διατροφής. H συγκέντρωση εξουσίας σε θέματα παραγωγής και διακίνησής τους, θέτει σε κίνδυνο τη διατροφική μας επάρκεια, ασφάλεια και ανεξαρτησία και τελικά, τη δημοκρατία. Λόγω της ισχύουσας νομοθεσίας, στη σημερινή Ευρώπη έχουν δημιουργηθεί μεγάλα προβλήματα γύρω από τους σπόρους και ταυτόχρονα έχει αναπτυχθεί ένα δυναμικό ευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα που διασώζει διαδίδει και βελτιώνει τους παραδοσιακούς σπόρους, ενώ ζητά άμεση αλλαγή της ισχύουσας νομοθεσίας. Tα ατοπήματα στον τομέα των σπόρων και του υπόλοιπου πολλαπλασιαστικού υλικού, δεν επικεντρώνονται μόνο στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ ή «μεταλλαγμένα»), αλλά επεκτείνονται και στους σπόρους που δεν έχουν υποστεί γενετική τροποποίηση. Αυτή την πιο άγνωστη πλευρά, πραγματεύεται το παρόν άρθρο.
 
Αρχικά οι σπόροι παράγονταν αποκλειστικά από αγρότες οι οποίοι έχουν προσφέρει στην κοινωνία εκπληκτικές καινοτομίες «εξημερώνοντας» και βελτιώνοντας τα διάφορα άγρια είδη και δημιουργώντας τα σημερινά καλλιεργούμενα τρόφιμα όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι το ρύζι κ.λπ. Αργότερα, ένα μέρος της γενετικής βελτίωσης πέρασε στα χέρια δημόσιων ερευνητικών Ινστιτούτων που επίσης έκαναν εξαιρετική δουλειά προσφέροντας με τη σειρά τους στην κοινωνία πολύ σημαντικές ποικιλίες αγροτικών φυτών.
Τις τελευταίες όμως δεκαετίες επειδή ενισχύθηκε η ιδιωτικοποίηση της σποροπαραγωγής, οι δημόσιοι βελτιωτές δεν χρηματοδοτούνται επαρκώς ενώ ουσιαστικά αυξήθηκε σε μεγάλο βαθμό η δύναμη και η συγκέντρωση της ιδιωτικής βιομηχανίας σποροπαραγωγής σε βαθμό που εξαλείφονται τα προσχήματα για υποτιθέμενο «υγιή ανταγωνισμό». Θα διαπραγματευθούμε λοιπόν πιο κάτω τη σημερινή πραγματικότητα δηλαδή τους «σπόρους της βιομηχανίας» σε αντιδιαστολή με τους «σπόρους των αγροτών».
 
 
Σπόροι της βιομηχανίας
 
Οι σπόροι της ιδιωτικής βιομηχανίας σποροπαραγωγής αποτελούν στην πράξη ιδιωτικό αγαθό καθώς καλύπτονται από πνευματικά δικαιώματα (ή πατέντες στην περίπτωση των ΓΤΟ). Τα υβρίδια F1 των σπόρων της βιομηχανίας διασπώνται στη δεύτερη γενιά και έτσι ο σπόρος που ενδεχόμενα να κρατήσει ο αγρότης, δεν αναπαράγεται σωστά. Επομένως, είτε για νομικούς ή για πρακτικούς λόγους ο αγρότης δεν μπορεί να κρατήσει σπόρο για την επόμενη χρονιά δηλαδή πρέπει να τον αγοράσει ξανά από τις εταιρίες.
Οι σπόροι αυτοί έχουν μεγάλη παραγωγικότητα αλλά είναι ταυτόχρονα και ευπαθείς, δηλαδή απαιτούν σημαντικές εισροές λιπασμάτων και παρασιτοκτόνων κατά τη διάρκεια της καλλιέργειάς τους. Επομένως οι σπόροι της βιομηχανίας εντείνουν την εξάρτηση του αγρότη σε εισροές και σε αγορά νέου σπόρου κάθε χρόνο. Είναι ποικιλίες κατάλληλες για την εντατική γεωργία. Η δημιουργία τους βασίζεται σε βελτίωση των παλιών σπόρων και των άγριων ειδών αλλά η νομοθεσία επιτρέπει στις εταιρίες να μην αποκαλύπτουν τις πηγές τους, δηλαδή να χρησιμοποιούν δωρεάν και χωρίς καταγραφή τον αρχικό φυσικό πόρο ο οποίος αποτελεί δημόσιο αγαθό. Οι σπόροι της βιομηχανίας έχουν συνήθως μια «στενή γενετική βάση» (μειωμένο αριθμό γονιδίων)
 
 
Σπόροι των αγροτών
 
Οι σπόροι των αγροτών (παλιοί και νέοι σπόροι που βελτιώνονται από αγρότες) αποτελούν δημόσιο αγαθό, δεν καλύπτονται από πνευματικά δικαιώματα, αναπαράγονται ελεύθερα και από νομική και από πρακτική άποψη από όποιον το επιθυμεί, επομένως δεν χρειάζεται αγορά σπόρου κάθε χρόνο. Έχουν αντοχές και απαιτούν μικρές εισροές σε λιπάσματα και φυτοφάρμακα. Δεν δημιουργούν μεγάλες εξαρτήσεις στον αγρότη για ετήσια αγορά σπόρου και εισροών.
Υπάρχουν παραδοσιακές ποικιλίες με μεγάλη παραγωγή και καλά χαρακτηριστικά για εμπορική χρήση. Υπάρχουν και άλλες με μικρότερη απόδοση από τους σπόρους της βιομηχανίας. Είναι όλες κατάλληλες για το πολύ-λειτουργικό μοντέλο γεωργίας του μικρο-μεσαίου αγρότη, για μια μορφή ήπιας γεωργίας που δεν είναι εντατική.
Σε αντίθεση με τις ποικιλίες της βιομηχανίας, οι παραδοσιακές ποικιλίες των αγροτών έχουν ευρύτατη γενετική βάση δηλαδή φέρουν μεγάλο αριθμό γονιδίων. Είναι κατάλληλες για εποχές κλιματικής αλλαγής γιατί το εύρος των γονιδίων προσφέρει τη δυνατότητα προσαρμογής σε νέες συνθήκες ενώ ταυτόχρονα συνεισφέρουν τα μέγιστα στη διατήρηση της πολύτιμης αγροτικής βιοποικιλότητας.
 
 
Η δύναμη της ιδιωτικής βιομηχανίας σποροπαραγωγής αντανακλάται στη νομοθεσία
 
Τις τελευταίες δεκαετίες η βιομηχανία σποροπαραγωγής χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλη συγκέντρωση δύναμης. Οι μεγάλες εταιρίες συνεχώς εξαγοράζουν τις μικρές και τις μεσαίες, με αποτέλεσμα δέκα μόνο πολυεθνικές να ελέγχουν το 73% της παγκόσμιας εμπορικής διακίνησης σπόρων. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από αυτές είναι και εταιρίες παραγωγής αγροχημικών ουσιών. Μέσω του ελέγχου της εμπορίας σπόρων προωθούν κυρίως τα χημικά τους προϊόντα από τα οποία κερδίζουν πολύ περισσότερα χρήματα σε σχέση με τους σπόρους.
Αυτές οι μεγάλες πολυεθνικές προσπαθούν να πάρουν και το μερίδιο αγοράς που ακόμα ανήκει στον αγρότη και στη δημόσια ιδιοκτησία. Προσπαθούν δηλαδή να ιδιωτικοποιήσουν το σύνολο της διακίνησης αγροτικών σπόρων περιορίζοντας αφενός τους παραδοσιακούς σπόρους στις Τράπεζες σπόρων και αφετέρου στερώντας στο σημερινό αγρότη τη δυνατότητα να προχωρήσει σε νέες καινοτομίες. Επιπλέον η δύναμη που έχει αποκτήσει η βιομηχανία σποροπαραγωγής επηρεάζει και το μοντέλο της γεωργίας που η κοινωνία επιλέγει για το μέλλον της (εντατική χημική ή ήπια πολυλειτουργική), αλλά και τα κριτήρια της γενετικής βελτίωσης (το είδος των ποικιλιών που τρώμε).
 
 
Επιπτώσεις της νομοθεσίας στην αγροτική βιοποικιλότητα
 
Όλοι οι σπόροι για να κυκλοφορήσουν στο εμπόριο πρέπει να εγγραφούν σε επίσημο κατάλογο. Η εγγραφή απαιτεί διακριτότητα, ομοιομορφία και σταθερότητα, χαρακτηριστικά που αντιστοιχούν στη φύση των σπόρων της βιομηχανίας οι οποίοι έχουν ομοιομορφία και σταθερότητα λόγω της πολύ στενής γενετικής τους βάσης.
Αντίθετα οι «σπόροι των αγροτών» με πολύ ευρεία γενετική βάση, έχουν την ευεργετική δυνατότητα να προσαρμόζονται στις τοπικές συνθήκες άρα δεν είναι σταθεροί. Ο νομοθέτης θεώρησε αυτήν την ιδιότητα αρνητική και μέσω του καταλόγου, εξόρισε τους παραδοσιακούς σπόρους από την αγορά αφήνοντας ως άλλοθι κάποια παράθυρα και παρεκκλίσεις. Επιπλέον, η προϋπόθεση εγγραφής στον κατάλογο, έχει κόστος και γραφειοκρατικές διαδικασίες, που εύκολα μπορεί να αντιμετωπίσει μια πολυεθνική αλλά είναι δυσβάστακτες για τον αγρότη.
Οι επιπτώσεις της εφαρμογής αυτής νομοθεσίας έχουν αποδειχθεί καταστροφικές για τη βιοποικιλότητα. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, από τότε που εφαρμόσθηκε ο κατάλογος, χάθηκε το 72% των παλιών ποικιλιών. Στην Ελλάδα οι μετρήσεις δεν έχουν την ίδια χρονική ακρίβεια, υπάρχουν όμως σοβαρά στοιχεία που δείχνουν σημαντική απώλεια γενετικού δυναμικού, δηλαδή μείωση της αγροτικής βιοποικιλότητας.
Ο Νίκος Σταυρόπουλος, τέως διευθυντής της Τράπεζας γενετικού υλικού Θεσσαλονίκης, αναφέρει: «Το μέγεθος της γενετικής διάβρωσης στη χώρα είναι αποκαρδιωτικό. Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο το 1% των εντόπιων ποικιλιών σίτου και το 2-3% των ποικιλιών λαχανικών που υπήρχαν πριν 50 χρόνια στην Ελλάδα έχει διασωθεί υπό καλλιέργεια μέχρι τις ημέρες μας» . Όσον αφορά τους καινούριους σπόρους ο κ. Σταυρόπουλος γράφει: «Επικίνδυνος περιορισμός της γενετικής βάσης παρατηρήθηκε τα τελευταία 30 χρόνια σε όλες σχεδόν τις σημαντικές καλλιέργειες. Για πολλές από αυτές δεν χρησιμοποιούνται στη βελτίωση περισσότερο από το 5-10% της διαθέσιμης παραλλακτικότητας κάθε είδους».
Η μείωση της βιοποικιλότητας, εν μέρει οφείλεται στις αντιλήψεις της σύγχρονης γεωργίας και εν μέρει, στο στραγγαλισμό της εμπορικής κυκλοφορίας των παραδοσιακών ποικιλιών από το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο.
 
 
Τι μπορεί να κάνει ο πολίτης
 
- Να διεκδικήσει την αλλαγή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ώστε να μην υπάρχουν πρακτικά και γραφειοκρατικά εμπόδια στην εμπορική διακίνηση των «σπόρων των αγροτών».
- Στα πλαίσια των νέων συνεταιρισμών παραγωγών-καταναλωτών ο καταναλωτής θα μπορούσε να υποστηρίξει τις «τοπικές» ποικιλίες, όπως συχνά αποκαλούνται τα φυτά που προκύπτουν από παραδοσιακούς σπόρους, ώστε να έχουν κίνητρο οι παραγωγοί να προωθούν την καλλιέργειά τους. Ήδη το δίκκοκο παλαιό σιτάρι έχει εμπορική επιτυχία στην Ελλάδα καθώς είναι γνωστό ότι περιέχει λιγότερη γλουτένη από τις ποικιλίες που διακινεί η βιομηχανία σπόρων.
- Θα είναι μια πολύ σημαντική πολιτική πράξη εάν σε ομαδικό και ατομικό επίπεδο, ξαναμάθουμε να παράγουμε σπόρους για την επόμενη χρονιά. Αυτή ήταν μια εξαιρετικά διαδεδομένη γνώση στο παρελθόν που σήμερα έχει απόλυτα συρρικνωθεί, γεγονός που βολεύει τη βιομηχανία σπόρων.
 
 
Οργανώσεις πολιτών
 
Υπάρχουν οργανώσεις πολιτών που μπορούν να μας υποστηρίξουν με γνώσεις και με σπόρους ελεύθερους δικαιωμάτων. Στην Ελλάδα, έχουμε το «Πελίτι» (www.peliti.gr, ιδρυτής Παναγιώτης Σαϊνατούδης), τον «Αιγίλοπα» που ασχολείται με τα παλιά σιτάρια (www.aegilops.gr, ιδρυτής Κώστας Κουτής) το «Αρχιπέλαγος» που διασώζει σπόρους στα νησιά και το δίκτυο νεολαίας «Δρυάδες» που έχει δίκτυο διατηρητών καθαρών σπόρων σε μπαλκόνια στην Αθήνα αλλά και στην περιφέρεια (Βασίλης Φακουρέλης, Μαρίνα Σιγάλα) καθώς και τοπικές προσπάθειες που αυτοοργανώνονται όπως για παράδειγμα στο Βοτανικό κήπο Πετρούπολης και στο νησί της Πάρου.
Το «Πελίτι» εργάζεται για δυο παράλληλους στόχους. Την ύπαρξη κάποιου βαθμού διατροφικής αυτονομίας μέσω της διάδοσης των σπόρων και των γνώσεων και τη διατήρηση της καθαρότητας των παλιών ποικιλιών μέσω του πειθαρχημένου δικτύου των εκπαιδευμένων διατηρητών. Το «Πελίτι» δημιουργεί τράπεζα σπόρων με 2.000 είδη ενώ ταυτόχρονα αποκεντρώνει τη δωρεάν διάδοση και διάσωση σπόρων έχοντας δημιουργήσει πολλά τοπικά παραρτήματα και παράλληλα εκδίδοντας κάθε χρόνο το βιβλίο «Κατά τόπους αγροκτήματα» που περιλαμβάνει ονόματα και στοιχεία επαφής καλλιεργητών σε όλη την Ελλάδα που είναι διατεθειμένοι να σας προσφέρουν δωρεάν παραδοσιακούς σπόρους και ενδεχόμενα συμβουλές.
Και το «Πελίτι» και ο «Αιγίλωψ» έχουν σημαντική διεθνή δράση συμμετέχοντας σε ευρωπαϊκά δίκτυα που διεκδικούν την άμεση αλλαγή της νομοθεσίας και την ελεύθερη κυκλοφορία των παλιών και νέων αγροτικών σπόρων. Στη Γερμανία υπάρχει «Η εκστρατεία για την κυριαρχία σε σπόρους» (www.seedsovereignty.org) που είναι πολύ δραστήρια σχετικά με τη νομοθεσία και τη διάδοση. Στην Αυστρία υπάρχει η εκπληκτική «Κιβωτός του Νώε» (www.arche-noah.at) που έχει τράπεζα σπόρων και ευρεία παραγωγή και διάδοση σπόρων έχοντας διασώσει 6.000 είδη. Στη Γαλλία έχουμε το μαχητικό «Κοκοπελί» που έχει διασώσει 4.000 είδη σπόρων και επειδή τους αναπαράγει και τους πουλά χωρίς να τους έχει εγγράψει στον επίσημο κατάλογο καταδικάσθηκε σε πρόστιμο από γαλλικό δικαστήριο, ενώ σε μια δίκαιη κοινωνία αυτός που διατηρεί ένα φυσικό πόρο για να τον περάσει στις επόμενες γενιές θα έπρεπε να επιδοτείται. Στην Αγγλία έχουμε το «Seedy Sunday». Γενικά σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν ήδη δραστήριες οργανώσεις πολιτών που διασώζουν και διαδίδουν τους παραδοσιακούς σπόρους και τις σχετικές γνώσεις που είχαν σχεδόν χαθεί. Κάθε χρόνο γίνονται πολλές τοπικές και διεθνείς συναντήσεις με στόχο τη δωρεάν ανταλλαγή γνώσεων αλλά και σπόρων.
 
 
Επίλογος
 
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι στα σχέδια αναθεώρησης της ισχύουσας ευρωπαϊκής νομοθεσίας (αναμένεται το τελικό σχέδιο τον Ιούνιο από τη Γενική Διεύθυνση Υγείας και Καταναλωτή της ΕΕ-DG SANCO) περιλαμβάνεται και η ουσιαστική απαγόρευση της δωρεάν ανταλλαγής σπόρων καθώς αυτή θα θεωρείται εμπορία(!) και θα υπόκειται στους αντίστοιχους περιορισμούς (π.χ. εγγραφή στον επίσημο κατάλογο). Να ένας τρόπος για να σταματήσει η νεκρανάσταση των παραδοσιακών σπόρων που επιτελείται αθόρυβα από τα κινήματα των πολιτών ώστε να μη στερηθεί η σπορο-βιομηχανία ούτε ένα μικρό κομμάτι της εμπορικής πίτας.
Ενώ λοιπόν τρέφουμε σεβασμό για το έργο της μη γενετικά τροποποιημένης επιστημονικής βελτίωσης φυτών, είτε προέρχεται από το δημόσιο είτε από τον ιδιωτικό χώρο, είμαστε απόλυτα αντίθετοι στη συγκέντρωση δύναμης και στην επιβολή μοντέλου ανάπτυξης της γεωργίας το οποίο εξορίζει τις παραδοσιακές ποικιλίες από την αγορά.
Σήμερα με την κρίση οι νέοι άνδρες και γυναίκες που επιθυμούν να δοκιμάσουν την τύχη τους στη γεωργία θα έπρεπε να έχουν ανοικτές όλες τις επιλογές για τη μορφή γεωργίας και τους σπόρους που θα επιλέξουν. Γι’ αυτό διεκδικούμε την ελευθερία των αγροτικών παραδοσιακών σπόρων και τη δυνατότητα επιλογής γεωργικού μοντέλου για κάθε καλλιεργητή. Τέλος διεκδικούμε οριστική παύση στην απώλεια της γεωργικής βιοποικιλότητας.
 
 
ΒΑΣΩ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ
μέλος εναλλακτικής κοινότητας «Πελίτι»